INTRODUCTIE
  
 
Over SHARE

De Survey of Health, Ageing, and Retirement in Europe (SHARE), ofwel "50+ in Europa", is een onderzoek waarin de Europese bevolking van 50 jaar en ouder centraal staat. Vanuit verschillende vakgebieden (o.a. economie en sociologie) worden elke twee jaar gegevens verzameld op het gebied van gezondheid (zowel geestelijk als lichamelijk), socio-economische status, en sociale netwerken.
Inmiddels hebben er zes rondes dataverzameling plaatsgevonden. Bij de eerste SHARE-golf in 2004 namen 11 Europese landen deel aan het onderzoek, en inmiddels hebben we informatie vergaard van 50-plussers in 19 Europese landen en IsraŽl. In de aankomende golf (7) wordt dat aantal verder uitgebreid naar maar liefst 27 Europese landen plus IsraŽl! SHARE stelt onderzoekers op deze manier in staat om inzicht te krijgen in de leefsituatie van 50-plussers in BelgiŽ - eventueel ook apart voor Vlaanderen enerzijds en WalloniŽ en Brussel anderzijds - en om deze te vergelijken met de leefsituatie van leeftijdsgenoten in andere Europese landen en IsraŽl.

Belang van het onderzoek
Het aantal ouderen in Europa groeit. Dit heeft gevolgen voor o.a. gezondheid, pensioenen en lange-termijn zorg. Samen met de verandering van de levensstijl van ouderen is het belangrijk om te onderzoeken hoe factoren als gezondheid, economische welvaart en sociale contacten van invloed zijn op het welzijn van ouderen. De overheid speelt hierbij een belangrijke rol en een goed onderbouwd wetenschappelijk advies is belangrijk om ervoor te zorgen dat hervormingen van de gezondheidszorg, sociale zekerheid en het pensioenstelsel dusdanig worden ingericht dat de belangen van ouderen (hun welvaart en welzijn) zo goed mogelijk behartigd worden. Voor een wetenschappelijk onderbouwd advies is het dus van groot belang om nauwkeurige informatie te krijgen over de leefsituatie van 50-plussers in Europa.
SHARE is een zogeheten panel survey - ofwel longitudinale survey. Dat betekent dat we dezelfde groep mensen (het panel) volgen doorheen de tijd en hen iedere twee jaar opnieuw interviewen. Vanwege dit type bevraging is het mogelijk om veranderingen in de tijd en reacties op deze veranderingen in kaart te brengen. Bijvoorbeeld, hoe verandert de financiële situatie van ouderen na pensionering en hoe reageren zij hier op?

SHARE beschrijft in detail de leefsituatie van 50-plussers in Europa vůůr en na hun pensionering. De informatie wordt gebruikt ten behoeve van advies voor de verbetering van de leefsituatie van ouderen. Vragen die onder anderen beantwoord kunnen worden zijn:

  • Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen in de gezondheid en sociaal-economische situatie van de 50-plussers in Europa?

  • In hoeverre wordt in de behoeften aan gezondheidszorg en financiŽle ondersteuning voorzien naarmate men ouder wordt?

  • Hoe zullen mogelijke hervormingen in de gezondheidszorg de leefsituatie van 50-plussers beÔnvloeden?


Inhoud van het interview
In principe bestaat de enquÍte iedere golf uit ongeveer dezelfde set vragen. De gegevens die verzameld worden kunnen grofweg in 3 categorieŽn worden ingedeeld:
  • Economische kenmerken (werk en pensioen, huishoudinkomen, vermogen);

  • Gezondheidskenmerken (geestelijke en lichamelijke gezondheid, cognitief functioneren (o.a. geheugen), risicogedrag zoals roken en drinken);

  • Sociale kenmerken (activiteiten, sociale steun, kinderen).
Iedere golf wordt de vragenlijst echter weer aan een kritische blik onderworpen en worden er, indien nodig, aanpassingen gedaan. Daarnaast introduceert SHARE ook regelmatig nieuwe, innovatieve onderzoeksmethoden. Zo werden er in de meest recente golf, golf 6, zogeheten biomarkers verzameld. Naast algemene vragen naar de gezondheid van de respondenten worden er tijdens het SHARE-interview enkele fysieke tests afgenomen, zoals de handgreepkrachttest en de meting van longsterkte. In golf 6 werden respondenten daarnaast voor het eerst gevraagd om door middel van een kleine vingerprik met een lancet, zoals dagelijks gebruikt door vele diabetespatiŽnten, enkele bloeddruppels af te geven. Hieruit worden door het laboratorium in Denemarken enkele bloedwaarden gemeten, zoals het bloedsuikerniveau en het gehalte vitamine D in het bloed. Uiteraard was ook de deelname aan dat gedeelte van het interview volledig vrijwillig. Na twee reguliere bevragingsrondes werd er in golf 3 een zogeheten retrospectief interview afgenomen - ook wel het SHARELIFE interview genoemd. Waar de aandacht in de reguliere interviews uitgaat naar de huidige levensomstandigheden van 50-plussers, draait het retrospectieve interview om de volledige levensloop. We nemen daarin dus een blik terug in de tijd om ook een beeld te krijgen van de omstandigheden vanaf de kindertijd tot heden. Momenteel vindt de zevende SHARE bevragingsronde plaats en daarin komt het retrospectieve interview weer terug. Uiteraard geldt dit enkel voor de respondenten die in golf 3 (nog) niet deelnamen aan SHARE. Zij die in golf 3 al over hun levensgeschiedenis vertelden, krijgen deze golf het reguliere interview.

CoŲrdinatie
De algemene coŲrdinatie van het onderzoek is in handen van het Munich Center for the Economics of Ageing (MEA), Max-Planck- Institute for Social Law and Social Policy in MŁnchen, Duitsland. De Belgische deelname aan het SHARE-onderzoek wordt gecoŲrdineerd vanuit de Universiteit Antwerpen en de Universiteit van Luik: onder het kopje "CONTACT EN TEAM" vindt u meer informatie.

Financiering
Nationaal
De dataverzameling voor golf 4 werd in BelgiŽ mogelijk gemaakt door de steun van het Federaal Wetenschapsbeleid (BELSPO), het agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT), de Universiteit van Luik (líUniversitť de LiŤge; ULG) en de Universiteit Antwerpen (UA).De dataverzameling voor golf 5 en golf 6 worden mogelijk gemaakt door de steun van de Federatie WalloniŽ-Brussel (la Fťdťration Wallonie-Bruxelles) en de Vlaamse overheid via de Herculesstichting.
De aankomende golf (7) wordt mogelijk gemaakt door de steun van BELSPO, samen met de steun van het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) voor de Nederlandstalige dataverzameling en het IWT en de Federatie WalloniŽ-Brussel voor de Franstalige dataverzameling.

FWO BELSPO


Internationaal
De SHARE-dataverzameling wordt mogelijk gemaakt door de steun van de Europese Commissie via het Fifth Framework Programme, het Sixth Framework Programme, het Seventh Framework Programme en Horizon2020.
Bijkomende fondsen voor de intensieve training van SHARE interviewers kwam van het U.S. National Institute on Aging en financiering ten behoeve van de centrale coördinatie van SHARE kwam van het Duitse Ministerie voor Educatie en Onderzoek (Bundesministerium fŁr Bildung und Forschung, BMBF).
Daarnaast danken we, in alfabetische volgorde, Giulia Amaducci, Hervť Pero, Ian Perry, Robert-Jan Smits, Dominik Sobczak en Maria Theofilatou van DG Research voor hun steun. We zijn ook DG Employment, Social Affairs and Equal Opportunities dankbaar voor hun steun via Georg Fischer, Ruth Paserman, Fritz von Nordheim en JťrŰme Vignon; DG Economic and Financial Affairs via Declan Costello, Bartosz Pzrywara en Klaus Regling; DG Health and Consumer Affairs via Andrzej Rys; en het U.S. National Institute on Aging via Richard Suzman. In Duitsland danken we Brunhild Spannhake en Beatrix Vierkom-Rudolph van het Duitse Ministerie voor Educatie en Onderzoek, alsmede Hans Nerlich en Ranja Sakar van de Project Management Agency van het German Aerospace Center.