Op deze website vindt u algemene informatie over de studie SHARE "50+ in Europa" en over de inhoud van het interview.
Voor onderzoekers die SHARE-data (willen) gebruiken, geeft deze website meer informatie over hoe men toegang kan krijgen tot de data en kan men een overzicht vinden van relevante
documentatie, evenals een link naar het online codeboek. De website geeft ook een overzicht van in België
uitgevoerde studies op basis van SHARE-data.
Op de pagina Contact en team kunt u zien wie er verantwoordelijk zijn voor
de wetenschappelijke coördinatie en de coördinatie van het SHARE-veldwerk in België, en kunt u contact met ons opnemen via het contactformulier. En ten slotte
vindt u de antwoorden op enkele veelgestelde vragen op de pagina Vraag en antwoord en het laatste SHARE-nieuws op de Nieuws-pagina.
Onderstaande video (enkel beschikbaar in het Engels) geeft een eerste indruk van SHARE en de vraagstukken waar de enquête op inspeelt:
Over SHARE
De Survey of Health, Ageing, and Retirement in Europe (SHARE), ofwel "50+ in Europa", is
een onderzoek waarin de Europese bevolking van 50 jaar en ouder centraal staat. Vanuit verschillende vakgebieden (o.a. economie en sociologie) worden
elke twee jaar gegevens verzameld op het gebied van gezondheid (zowel lichamelijk als geestelijk als cognitief), socio-economische status, en sociale integratie.
SHARE is een zogeheten panel survey, ofwel longitudinale survey. Dat betekent dat we dezelfde groep mensen (het panel) volgen
doorheen de tijd en hen iedere twee jaar opnieuw interviewen. Vanwege dit type bevraging is het mogelijk om veranderingen in de tijd en
reacties op deze veranderingen in kaart te brengen. Bijvoorbeeld, hoe verandert de financiële situatie van ouderen na pensionering en
hoe reageren zij hier op?
De studie startte in 2004 en inmiddels hebben er tien rondes aan dataverzameling plaatsgevonden, waaronder ook twee rondes gewijd aan
de impact van het coronavirus (2020 en 2021). Bij de eerste SHARE-golf in 2004 namen 11 Europese landen deel aan het onderzoek en dat is uitgegroeid tot 28 landen!
De afgelopen 20+ jaar hebben 175.000 personen van 50 jaar en ouder deelgenomen aan de studie en zijn er in totaal ruim 690.000 interviews gevoerd doorheen heel Europa.
België doet al vanaf het begin ononderbroken mee. SHARE stelt onderzoekers op deze manier in staat om inzicht te krijgen in de leefsituatie van 50-plussers in België
(eventueel ook apart voor Vlaanderen enerzijds en Wallonië en Brussel anderzijds), hoe hun levens zich ontwikkelen doorheen de tijd, én om deze te vergelijken met de leefsituatie
van leeftijdsgenoten in andere Europese landen en Israël.
Belang van het onderzoek
Het aandeel mensen van vijftig jaar en ouder in onze bevolking neemt toe, zowel in België als in Europa. Tegelijkertijd blijven 50-plussers
fitter, actiever en gezonder dan voorheen. SHARE brengt deze maatschappelijke veranderingen in kaart en maakt het mogelijk om onderzoek te doen naar
de gevolgen van de veroudering van de bevolking op o.a. de gezondheidszorg, arbeidsmarkt en pensioenen. Om wetenschappelijk onderbouwd beleid te
maken dat de belangen van 50-plussers behartigt, is het belangrijk dat beleidsmakers weten hoe 50-plussers werkelijk leven, welke problemen ze ervaren en wat
hen helpt om gezond en actief te blijven. Dat is precies waar SHARE een belangrijke rol in speelt.
SHARE geeft een gedetailleerd beeld van de levensomstandigheden van 50-plussers in Europa op diverse gebieden, zoals gezondheid, sociale relaties, werk,
financiën en pensioen. Mensen uit verschillende leeftijdsgroepen -van jonge vijftigers tot 100-plussers- worden geïnterviewd, met verschillende
sociaal-economische achtergronden en in verschillende gezondheids-, gezins- en arbeidsmarktsituaties. Daarmee probeert SHARE een representatief beeld te
geven van de bevolking en de verschillen en overeenkomsten tussen verscheidene maatschappelijke groepen.
Vragen die onderzoekers met deze informatie kunnen beantwoorden, zijn bijvoorbeeld:
- Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen in de gezondheid en sociaal-economische situatie van 50-plussers in de afgelopen 20 jaar?
- Krijgen mensen voldoende zorg wanneer zij dat nodig hebben?
- Welke risicofactoren verhogen de kans op bepaalde aandoeningen?
- In hoeverre hebben ouderen familie en sociale netwerken om op terug te vallen en welke verschillen zijn er binnen Europa?
- Wanneer stoppen mensen met werken en waarom?
- Hoe actief blijven personen na hun pensionering?
- Hoeveel sociale contacten hebben mensen en hoe verandert dat naarmate men ouder wordt?
Inhoud van het interview
In principe bestaat het interview iedere golf uit ongeveer dezelfde set vragen. De gegevens die verzameld worden kunnen grofweg in onderstaande drie categorieën worden ingedeeld. Op de pagina INHOUD VAN HET INTERVIEW vindt u meer gedetailleerde informatie hierover.
- Economische situatie (werk en pensioen, huishoudinkomen, vermogen);
- Gezondheid (geestelijke en lichamelijke gezondheid, cognitief functioneren (o.a. geheugen), risicogedrag zoals roken en drinken);
- Sociale integratie en steun (activiteiten, contact met familie en vrienden, ontvangen en geven van sociale steun).
In golf 3 werd er, na twee reguliere bevragingsrondes, een zogeheten retrospectief interview afgenomen - ook wel het SHARELIFE interview genoemd. Waar de aandacht in de reguliere interviews uitgaat naar de huidige levensomstandigheden van 50-plussers, draait het retrospectieve interview om de volledige levensloop. We namen daarin dus een blik terug in de tijd om ook een beeld te krijgen van de omstandigheden vanaf de kindertijd tot heden. In golf 7 kwam het retrospectieve interview weer terug voor alle respondenten die in golf 3 (nog) niet deelnamen aan SHARE. Zij die in golf 3 al over hun levensgeschiedenis vertelden, kregen in deze golf het reguliere SHARE-interview.
Coördinatie
De centrale coördinatie van het SHARE-onderzoek gebeurt onder leiding van prof. dr. David Richter bij het SHARE Berlin Institute in Berlijn.
De Belgische deelname aan SHARE wordt gecoördineerd vanuit de Universiteit Antwerpen (Vlaanderen) en de Universiteit van Luik (Wallonië en Brussel). Onder het kopje CONTACT EN TEAM vindt u meer informatie over onze teams.
Financiering
Nationaal
De huidige en de meest recente dataverzamelingsrondes, namelijk golf 8 tot en met 11 en het SHARE-COVID onderzoek, werden mogelijk gemaakt dankzij de steun van het Federaal Wetenschapsbeleid (BELSPO), samen met de steun van het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) voor de Nederlandstalige dataverzameling en het agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT) en de Federatie Wallonië-Brussel (la Fédération Wallonie-Bruxelles) voor de Franstalige dataverzameling.
De dataverzameling voor golf 4 werd in België mogelijk gemaakt door de steun van het Federaal Wetenschapsbeleid (BELSPO), het agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT), de Universiteit van Luik (l'Université de Liège) en de Universiteit Antwerpen. De dataverzameling voor golf 5 en golf 6 werd mogelijk gemaakt door de steun van de Federatie Wallonië-Brussel (la Fédération Wallonie-Bruxelles) en de Vlaamse overheid via de Herculesstichting. Ten slotte, golf 7 werd mogelijk gemaakt door de steun van BELSPO, samen met de steun van het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) voor de Nederlandstalige dataverzameling en het IWT en de Federatie Wallonië-Brussel voor de Franstalige dataverzameling.
Internationaal
De internationale coördinatie van SHARE wordt mogelijk gemaakt door de steun van de Europese Commissie, het U.S. National Institute on Aging en het Duitse Ministerie voor Educatie en Onderzoek (Bundesministerium für Bildung und Forschung, BMBF). Hier vindt u meer gedetailleerde informatie over deze financieringsbronnen.

