OPZET VAN HET ONDERZOEK
  
 
De gegevens voor het SHARE-onderzoek worden verkregen door middel van persoonlijke interviews bij mensen thuis. Een getrainde interviewer van de Universiteit Antwerpen komt bij respondenten langs om het interview af te nemen, wat gebeurt met behulp van een laptop omdat dat de beste garantie biedt dat alle interviews op een vergelijkbare manier verlopen. De antwoorden worden geanonimiseerd op de laptop opgeslagen om later verwerkt te worden en zijn geenszins te herleiden naar individuen, waardoor de privacy van onze respondenten gewaarborgd blijft. Op deze pagina vindt u wat meer achtergrondinformatie over de steekproeftrekking en de dataverzameling.

De selectie van respondenten

De eerste stap in het onderzoek is de steekproeftrekking, oftewel de selectie van potentiƫle respondenten. De doelgroep bestaat uit personen van 50 jaar en ouder, maar ook hun eventuele jongere partners komen in aanmerking om deel te nemen aan het onderzoek. De steekproef wordt getrokken door het Rijksregister volgens de richtlijnen van de Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer (CBPL).

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen twee typen steekproeven:
  • De "longitudinale" steekproef, die bestaat uit de zogeheten "panelrespondenten". Deze steekproef is samengesteld uit personen die in een eerdere golf hebben deelgenomen en vormt het kloppend hart van het SHARE-onderzoek. Het kunnen volgen van dezelfde mensen over een langere tijdsperiode is de kracht van het onderzoek, omdat het onderzoekers in staat stelt het verouderingsproces te bestuderen en bijvoorbeeld te zien in hoeverre bepaalde gebeurtenissen of veranderingen diverse aspecten van het leven van 50-plussers beïnvloeden.

  • De "refreshment" steekproef, die bestaat uit zogeheten "baseline respondenten". Hier gaat het om personen die nog niet eerder deelnamen aan het SHARE-onderzoek en willekeurig geselecteerd worden uit het Rijksregister.

Persoonsgegevens zoals namen en adressen worden puur gebruikt om respondenten te contacteren. Onderzoeksgegevens, verkregen uit de gegeven interviews, worden geanonimiseerd en zijn door gebruikers niet te herleiden naar persoonsgegevens.

Het interview

De potentiële respondenten worden door onze interviewers benaderd en indien zij (nogmaals) willen deelnemen aan het onderzoek, nemen de interviewers een "face-to-face" interview met hen af. Een door het Centrum voor Demografie, Familie en Gezondheid (Universiteit Antwerpen) getrainde interviewer komt met een laptop bij de mensen thuis en loopt de SHARE-vragenlijst met hen door. Elk SHARE-interview duurt tussen 1.15 en 1.45 uur.

De vragenlijst is in eerste instantie in het Engels opgesteld door een team van deskundigen op het gebied van gezondheid, arbeid, sociale netwerken en financiële zaken en vervolgens in de verschillende deelnemende SHARE-landen vertaald in hun eigen taal. In België hebben we twee teams: een Vlaams team met een Nederlandstalige vragenlijst en een Waals team met een Franstalige vragenlijst. Zie "Contact en team" voor meer informatie over onze teams en veldwerkbureaus. Alle landen gebruiken dus dezelfde vragenlijst en daardoor is het onderzoek ook internationaal vergelijkbaar en kunnen we vergelijkingen maken tussen de leefsituaties van 50-plussers in verschillende landen.

Het interview bestaat uit een reeks vragen en een aantal fysieke en cognitieve tests. Op de pagina "Inhoud van het interview" vindt u meer informatie over het interview en de onderwerpen die aan bod komen. Uiteraard is deelname aan het interview vrijwillig en zijn respondenten vrij om vragen die zij liever niet beantwoorden te weigeren. Indien de gezondheid van de respondent het hem/haar niet toelaat om (delen van) het interview zelf te beantwoorden, is het ook mogelijk om het interview uit te voeren met een naaste, die de vragen uit naam van de respondent beantwoordt (een zogeheten proxy-interview).

Internationale samenwerking

Het algemene beheer van het onderzoek op internationaal niveau is in handen van MEA (Munich Center for the Economics of Ageing), dat onderdeel is van het Max Planck Institute for Social Law and Social Policy in München, Duitsland. Onder leiding van professor Axel Börsch-Supan coördineert MEA het SHARE-onderzoek, zodat alle deelnemende landen binnen dezelfde periode en op dezelfde manier het onderzoek uitvoeren.

De computerinstrumenten die gebruikt worden bij het afnemen van het interview werden ontwikkeld door CentERdata dat zich bevindt op de campus van Tilburg University in Nederland. CentERdata geeft ook technische ondersteuning aan de veldwerkbureaus tijdens het veldwerk.